विकासकामाचा प्रवास: प्रस्तावापासून अंतिम तपासणीपर्यंत

आठ टप्पे

1. प्रस्ताव: गरज ओळखून काम सुचवले जाते (उदा. रस्ता दुरुस्ती, पाण्याची टाकी). सरपंच, सदस्य किंवा नागरिक हा प्रस्ताव देऊ शकतात.
2. मंजुरी: ग्रामपंचायत सभेत चर्चा होऊन काम मंजूर होते. मोठ्या कामांसाठी पंचायत समिती किंवा जिल्हा परिषदेची मंजुरी लागू शकते.
3. अंदाजपत्रक: तांत्रिक अधिकारी किंवा अभियंता कामाचे साहित्य, मजुरी आणि एकूण खर्चाचा अंदाज तयार करतात.
4. ठेकेदार निवड: मोठ्या कामांसाठी निविदा प्रक्रिया होते. फक्त कमी दर नव्हे तर पात्रता आणि अनुभवही पाहिला जातो.
5. प्रत्यक्ष काम: काम सुरू झाल्यावर ग्रामपंचायत, ग्रामसेवक आणि अभियंता देखरेख करतात.
6. मोजमाप: झालेल्या कामाचे मोजमाप अधिकृत “मोजमाप पुस्तकात” (MB) नोंदवले जाते.
7. देयक: मोजमापाची पडताळणी झाल्यावर देयक मंजूर होते आणि पैसे बँकेमार्फत दिले जातात.
8. अंतिम तपासणी: काम अंदाजपत्रकाप्रमाणे आणि चांगल्या दर्जाचे झाले आहे का ते तपासले जाते. त्रुटी असल्यास ठेकेदाराला दुरुस्ती करावी लागते.

नागरिक कुठे काय करू शकतात?

• ग्रामसभेत कामाबद्दल प्रश्न विचारणे
• काम सुरू असताना प्रत्यक्ष पाहणी करणे आणि त्रुटी लेखी कळवणे
• माहितीचा अधिकार वापरून मंजुरी, अंदाजपत्रक, मोजमाप पुस्तक आणि देयकांच्या प्रती मागणे
• तक्रार नोंदवणे

सामाजिक लेखापरीक्षण

सामाजिक लेखापरीक्षण म्हणजे गावकऱ्यांनीच कामे, खर्च आणि लाभार्थी यांची कागदपत्रांशी प्रत्यक्ष तुलना करून तपासणी करणे. ते सहसा ग्रामसभेत मांडले जाते. कागदावरचे काम आणि प्रत्यक्षातले काम जुळते का, खर्च योग्य आहे का आणि लाभार्थी योग्य आहेत का हे पाहिले जाते.

काही कामांना यापेक्षा वेगळे नियम लागू असू शकतात. आपल्या कामाचा अधिकृत तपशील ग्रामपंचायतीत विचारा.

आपल्या गावातील कामे आणि प्रगती →

कामाची कागदपत्रे मागण्यासाठी RTI →